Học theo trình tự từ gốc rễ thị trường vật chất đến cơ chế khớp lệnh và thanh toán bù trừ. Mỗi bài đều có tóm tắt bản chất, số liệu hợp đồng thật, điểm mù rủi ro và câu hỏi tự kiểm tra.
Thị trường Giao ngay (Spot Market) là hình thức mua bán tiền trao tay, hàng giao ngay tại thời điểm thỏa thuận. Tuy tiện lợi cho tiêu dùng hàng ngày, giao dịch Spot khiến người sản xuất rơi vào bẫy độ trễ thời gian giữa ngày bỏ vốn gieo trồng và ngày thu hoạch, khiến kết quả kinh doanh chịu thêm rủi ro giá bán.
Hợp đồng Kỳ hạn (Forward Contract) là thỏa thuận song phương khóa trước giá mua bán cho một lô hàng giao nhận trong tương lai. Dù giải quyết được bất định giá, hợp đồng Forward tư nhân rất dễ đổ vỡ vì rủi ro đối tác bùng kèo khi giá thị trường chênh lệch quá xa giá đã ký.
Hợp đồng tương lai được chuẩn hóa; phòng bù trừ đóng vai trò đối tác trung tâm để quản lý nghĩa vụ thanh toán và giảm rủi ro đối tác. Cơ chế này không loại bỏ mọi rủi ro.
Ký quỹ (Margin) trong phái sinh là khoản bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, không phải tiền mua toàn bộ hàng hóa. Lãi lỗ được hạch toán hàng ngày; cảnh báo và xử lý thiếu ký quỹ phụ thuộc quy chế áp dụng.
Thị trường phái sinh vận hành như một cơ chế bảo hiểm giá: Hedger (nông dân, doanh nghiệp) tham gia để chuyển giao rủi ro biến động giá và khóa biên lợi nhuận sản xuất; Speculator (nhà đầu cơ) nhận lấy rủi ro đó và cung cấp thanh khoản để đổi lấy cơ hội lợi nhuận.
Sự Hội tụ (Convergence) là quy luật kinh tế buộc giá Hợp đồng Tương lai (Futures) và giá Giao ngay (Spot) phải tiến sát và bằng nhau vào ngày đáo hạn, do chi phí lưu kho (Cost of Carry) giảm dần về 0 và hoạt động kinh doanh chênh lệch giá (Arbitrage) lập tức xóa bỏ mọi khoảng lệch bất thường.
Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) được Bộ Công Thương cấp phép và kết nối giao dịch với các Sở quốc tế. Trước khi tham gia, kiểm tra tư cách thành viên kinh doanh trên MXV và xác minh trực tiếp quy trình nạp rút.