Chặng 1: Nền tảng Bản chất & Thị trường Vật chất · Bài 04

Bài 04: Cơ Chế Ký Quỹ (Margin) & Hạch Toán Hàng Ngày (Mark-to-Market)

Điểm cốt lõi

Ký quỹ (Margin) trong phái sinh là khoản bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, không phải tiền mua toàn bộ hàng hóa. Lãi lỗ được hạch toán hàng ngày; cảnh báo và xử lý thiếu ký quỹ phụ thuộc quy chế áp dụng.

Màn hình phân tích ký quỹ và sổ ghi chép hạch toán hàng ngày
Vòng Quay Hạch Toán Mark-to-Market Cuối Phiên
  1. Mở vị thế & Khóa IM
    Kiểm tra mức ký quỹ được thành viên kinh doanh yêu cầu trước khi mở vị thế.
  2. Chốt giá cuối phiên
    Sở xác định Settlement Price và tính chênh lệch lãi/lỗ từng tài khoản.
  3. Cộng lãi / Trừ lỗ ngay
    Tiền lỗ bị trừ trực tiếp vào số dư ký quỹ thực tế, không chờ đến khi đóng lệnh.
  4. Kiểm tra ký quỹ duy trì
    Có thể được yêu cầu bổ sung hoặc bị đóng vị thế theo quy chế áp dụng; cần xác nhận ngưỡng và cách xử lý.

1. Ký quỹ (Margin) là Tiền Đặt cọc, Không phải Tiền Mua Hàng

Nhiều người mới từ chứng khoán thường nhầm “Margin” trong hàng hóa là đi vay tiền để mua cổ phiếu và phải trả lãi suất vay qua đêm. Trong hàng hóa phái sinh, đó là cách hiểu sai.

  • Ký quỹ ban đầu (Initial Margin - IM) là khoản tiền đặt cọc bảo chứng trách nhiệm (Performance Bond). Bạn không phải trả toàn bộ giá trị lô hàng, và cũng không trả lãi vay cho phần giá trị hợp đồng còn lại.
  • Theo Quyết định 848/QĐ/TGĐ-MXV (hiệu lực 06/11/2026), tỷ lệ ký quỹ tại MXV được nêu là 120% mức ký quỹ ban đầu của Sở liên thông (ExIM). Đây là văn bản tham chiếu lịch sử; mức thực tế cần được xác nhận lại tại thời điểm giao dịch. Bảng APEX đang được dùng làm dữ liệu tham khảo cho công cụ có các mức khác với phép đối chiếu QĐ 848 ở một số mã; không coi chúng là xác nhận mức sàn hiện hành.
    • Ngô Micro (MZC): Bảng APEX tham chiếu 107 USD/Lot (~2,72 triệu VNĐ ở tỷ giá giả định 25.400).
    • Bạc Micro (SIL): Bảng APEX tham chiếu 5.504 USD/Lot (~139,80 triệu VNĐ cùng tỷ giá giả định).

2. Hạch toán Hàng ngày (Mark-to-Market - MTM)

Để quản lý rủi ro tích lũy của các vị thế, hệ thống thực hiện Mark-to-Market mỗi ngày vào cuối phiên:

  • Tài khoản có vị thế Lãi: Khoản lãi được cộng vào vốn khả dụng.
  • Tài khoản có vị thế Lỗ: Khoản lỗ bị trừ thẳng tiền mặt ra khỏi tài khoản ký quỹ ngay trong đêm.

3. Điểm Mù Thực Chiến: Ảo tưởng “Chưa Bán Là Chưa Lỗ”

Tư duy nguy hiểm từ chứng khoán cơ sở: “Giá giảm thì cứ gồng lì, chưa bấm bán thì chưa lỗ thật, đợi vài tuần sẽ hồi!”

Mark-to-Market: Lỗ có thể được hạch toán vào tài khoản ngay cả khi vị thế chưa đóng. Khi vốn giảm xuống dưới ngưỡng theo quy chế áp dụng, Bạn có thể được yêu cầu bổ sung ký quỹ. Nếu không đáp ứng, vị thế có thể bị đóng bắt buộc; thời điểm và điều kiện xử lý cần xác nhận với thành viên kinh doanh. Giá khớp lệnh có thể bất lợi khi thị trường biến động.

Bạn có thể kiểm tra ngay sức chịu đựng số bước giá của mình trên Công cụ Mô phỏng Vốn & Margin Call. (Lưu ý: tỷ lệ kích hoạt Margin Call trên công cụ đang đặt nhãn [Tham số giả định] chờ xác nhận quy chế cứng từ APEX 080).

4. Câu Hỏi Active Recall

Giả sử Bạn nạp đúng 150 triệu đồng để mở 1 Lot Bạc Micro (SIL): bảng APEX tham chiếu 5.504 USD, tỷ giá giả định 25.400 VNĐ/USD cho mức ký quỹ khoảng 139,80 triệu đồng; phí khứ hồi giả định 1,2 triệu đồng. Mô hình còn khoảng 9 triệu đồng sau ký quỹ và phí. Nếu giá bạc đi ngược chiều 75 bước giá (75 x 5 USD x 25.400 = 9,525 triệu đồng), chuyện gì xảy ra dù Bạn chưa đóng vị thế?

Bấm vào đây để đối chiếu suy nghĩ của Bạn

Bản chất: Phần vốn đệm ~9 triệu đã bị trừ sạch, ăn lẹm vào phần ký quỹ bảo chứng. Không thể kết luận đã chạm Margin Call chỉ vì Free Margin âm. Với giả định ngưỡng 80% IM trên công cụ, phải so sánh equity sau phí/lỗ với chính ngưỡng đó. Thời điểm gọi ký quỹ và tất toán thực tế do MXV/TVKD quy định. [Tham số giả định] Công cụ dùng tỷ lệ vốn/ký quỹ 2,5 lần để phân nhóm mức đệm; đây không phải quy chuẩn an toàn hoặc yêu cầu nộp tiền của TVKD. Cần kiểm tra thêm khối lượng, phí, biến động giá và quy chế áp dụng.

Nguồn và phạm vi tham chiếu

[Tham số giả định] Tỷ giá và tỷ lệ đệm vốn 1,5x/2,5x dùng cho ví dụ, không bảo đảm an toàn và không thay thế quy chế Margin Call/Force Sell của TVKD.

Bước tiếp theo trong Lộ trình

Thuật ngữ liên quan: Tất toán Bắt buộcKý quỹ Ban đầuMargin CallHạch toán Hàng ngày
← Hợp Đồng Tương Lai (Futures) & Phòng Bù Trừ (Clearing House)
Thử Công cụ Mô phỏng Vốn
Hedger (Phòng Hộ) vs Speculator (Đầu Cơ) & Dòng Tiền Thực →
Tài liệu thực hành miễn phí

Tài liệu miễn phí cho người mới

Checklist kiểm chứng đơn vị môi giới

5 bước kiểm tra thông tin thành viên kinh doanh trước khi mở tài khoản.

Tải checklist (PDF)

Bảng tham chiếu 8 hợp đồng

Tra cứu quy cách, bước giá, ký quỹ và phí tham chiếu của 8 mã hợp đồng.

Số liệu theo bảng APEX tham chiếu; cần xác nhận ký quỹ và phí thực tế trước khi giao dịch.

Tải bảng tham chiếu (PDF)

Xem nội dung và phiên bản tài liệu